CUỘC CHIẾN CHỐNG COVID-19: Ta cần hành động cùng nhau!

March 18, 2020 | Thao Tran

Trao đổi với kênh tin tức Anh Quốc Channel 4, Bác sỹ Richard Hatchett, Giám đốc điều hành Liên minh Công nghệ Sẵn sàng Ứng phó Bệnh dịch (CEPI) cho biết mức độ nguy hiểm của virus Corona là rất cao. Tốc độ lây nhiễm của loại virus này đã được thể hiện rõ ở Trung Quốc, Ý, và Iran. Theo các chuyên gia dịch tễ học, tỷ lệ nhiễm bệnh toàn cầu có thể ở khoảng 50 đến 70% dân số thế giới.

Theo Bác sỹ Richard, ứng phó với loại virus này như thế nào còn tùy thuộc vào cộng đồng. Nhìn vào số liệu các ca bệnh từ Trung Quốc, Singapore, hoặc Hồng Kông, có thể thấy rõ các biện pháp can thiệp y tế công cộng, ứng phó y tế cộng đồng, lần theo tiếp xúc, cách ly ca bệnh, và kết hợp với cộng đồng đã phát huy hiệu quả kiểm soát virus rất tốt. Quan trọng nhất có thể kể đến việc truy tìm người tiếp xúc, cách ly tự nguyện và cách ly các ca bệnh. Đến một thời điểm nhất định, đóng cửa trường học sẽ trở nên cần thiết.

Bác sỹ Richard cho rằng ứng phó với loại virus này như thế nào còn tùy thuộc vào cộng đồng.

Tuy nhiên, việc đóng cửa trường học còn gây ra nhiều tranh cãi vì ta còn chưa rõ virus Corona ảnh hưởng đến trẻ em như thế nào. Trường học là các điểm khuếch đại đối với bệnh cúm. Tỷ lệ nhiễm cúm ở trẻ em cao hơn so với người lớn hoặc người cao tuổi. Hiện nay, trẻ em không bị ảnh hưởng nhiều bởi COVID-19. Các nhà khoa học chưa rõ là trẻ em nhiễm bệnh đã chống chọi lại nhiễm trùng hiệu quả hay là trẻ vốn không bị nhiễm bệnh. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy trẻ em vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh.

Ví dụ như trên du thuyền Diamond Princess, tỷ lệ nhiễm bệnh ở người dưới 20 tuổi cũng bằng với tỷ lệ nhiễm bệnh chung. Nếu người trẻ tuổi cũng có thể nhiễm bệnh thì trường học chính là môi trường mà dịch bệnh có thể bị nhân rộng. Các ca tử vong chính là dấu hiệu virus đang phát tán tại một khu vực.

Bác sỹ Richard cũng nhấn mạnh rằng phản ứng hiện tại của chúng ta với COVID-19 là không hề thái quá. Không thể so sánh COVID-19 với bệnh cúm thường. Theo chuyên gia của WHO, tỷ lệ tử vong do virus Corona gây ra có thể cao hơn 1%. Nếu tỷ lệ tử vong của COVID-19 gây ra chỉ là 1% thì cũng đã gấp 10 lần tỷ lệ tử vong của bệnh cúm mùa thông thường. Virus Corona kết hợp tính dễ lây lan và khả năng gây bệnh nghiêm trọng, thậm chí là dẫn đến tử vong. Các loại virus khác như Ebola hoặc Nipah có tỷ lệ tử vong cao nhưng lại không dễ lây lan và không có khẳng năng làm bùng phát dịch trên toàn cầu như virus Corona.

Nguồn: kênh Channel 4, Vương Quốc Anh
Phụ đề tiếng Việt & tóm tắt bởi Trần Uyên Phương từ www.thaonco.com

Lượng ca nhiễm bệnh ở nhiều quốc gia đã tăng rất nhanh trong hai tuần vừa qua. Để ngăn chặn sự gia tăng này, các cộng đồng cần hành động quyết liệt hơn, tiến hành các biện pháp can thiệp y tế công cộng như là cách ly xã hội. Để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm, mọi người nên tự điều chỉnh hành vi của mình, như là chào hỏi bằng hành động khác ngoài cách bắt tay. Ngoài ra, những người trẻ và tương đối khỏe mạnh cũng nên nhận thức được nguy cơ cá nhân, hiểu rõ trách nhiệm của mình đối với những người xung quanh. Mọi người cần phải hợp tác cùng nhau chống dịch.

WHO so sánh COVID-19 với Thế Chiến II vì họ đã chứng kiến những gì loại virus này gây ra. Nhờ các biện pháp can thiệp y tế hiệu quả, đợt bùng phát dịch ở Vũ Hán đã được giảm nhẹ rất nhiều. Thế nhưng, dù chưa đạt mức bùng phát dịch tối đa, hệ thống y tế vẫn bị quá tải. Hệ thống y tế sụp đổ khiến cho nhiều bệnh nhân không được chữa trị cả những tình trạng bệnh khác chứ không chỉ riêng COVID-19, khiến cho xã hội hoàn toàn tê liệt. Vì vậy, so sánh COVID-19 với một cuộc chiến là một phép so sánh tương đồng và cũng là quan điểm mọi người cần có. Nếu có thể vận động người dân thực hiện các biện pháp hạn chế lây nhiễm, các nhà khoa học sẽ có thêm thời gian để chế tạo vắc xin và cứu được rất nhiều người.

Tuy nhiên, vắc xin sẽ không thể ra đời trước 12 đến 18 tháng. Nếu có thể sản xuất vắc xin trong 12 đến 18 tháng thì đó sẽ là kỷ lục thế giới về chế tạo và phân phối vắc xin. Mà đối với một loại vắc xin được chế tạo trong thời gian ngắn như vậy, nguồn cung sẽ không đáp ứng đủ nhu cầu. Vắc xin sẽ cần được ưu tiên cho những người có nguy cơ nhiễm bệnh cao. Thế giới sẽ không có đủ 7 triệu liều vắc xin trong 12 tháng. Các nhà dịch tễ học cho rằng COVID-19 sẽ trở thành một loại bệnh đặc thù, tồn tại vĩnh viễn trên toàn thế giới. Đây là một cuộc chiến trường kỳ, và về lâu dài, chúng ta cần có vắc xin.

Kịch bản đầy đủ clip phỏng vấn Bác sỹ Richard Hatchett

MC: Ông Richard Hatcher, trước tiên xin ông cho biết, theo ông thì mối đe dọa do virus Corona gây ra trên toàn thế giới lớn đến mức nào?

Bác sỹ: À, tôi nghĩ mức độ nguy hiểm là rất cao. Khả năng lây nhiễm của loại virus này đã được thể hiện rõ ở Trung Quốc. Tôi nghĩ khả năng đó cũng đang biểu hiện rõ ràng ở Ý và Iran. Hai tuần trước, có ba trường hợp xác nhận nhiễm bệnh ở Ý. Đến ngày hôm qua, đã có đến hơn 3000 trường hợp. Tôi nghĩ có nhiều chuyên gia dịch tễ học chia sẻ về tầm ảnh hưởng của loại virus này về mặt tỷ lệ nhiễm bệnh toàn cầu. Tỷ lệ này có thể ở khoảng 50 đến 70 phần trăm dân số thế giới.

MC: Và khi ông nói về những con số đó, xét theo tình hình đang diễn ra ở Vương Quốc Anh, chúng ta có đang ở trên cùng một quỹ đạo?

Bác sỹ: Tôi không thích đưa ra dự đoán. Tôi nghĩ việc nói về khả năng lây bệnh của loại virus này là rất quan trọng để ta có thể hiểu được mối đe dọa này nguy hiểm đến mức nào. Tôi nghĩ, ứng phó với loại virus này như thế nào còn tùy thuộc vào cộng đồng. Một ví dụ mà tôi thường nói: Nhiều người… Một số người hoài nghi về báo cáo của Trung Quốc về lượng ca nhiễm đang giảm.

WHO vừa hoàn thành một chuyến công tác hai tuần. Họ rất ấn tượng với sự xử lý của Trung Quốc. Họ tin vào số liệu của Trung Quốc. Nhưng thậm chí là nếu ta không tin vào số liệu của Trung Quốc, ta có thể nhìn vào những nơi như Singapore và Hồng Kông. Singapore ghi nhận ca nhiễm đầu tiên vào ngày 23, tháng Một. Tôi nhớ là, hôm qua, họ đã có đến khoảng 115 ca.

MC: Vậy là ít hơn ở Vương Quốc Anh.

Bác sỹ: Ít hơn ở Vương Quốc Anh trong vòng 6 tuần. Nhìn chung, nhờ vào các biện pháp can thiệp y tế công cộng, ứng phó y tế cộng đồng, lần theo tiếp xúc, cách ly ca bệnh, và kết hợp với cộng đồng… Họ đã có thể kiểm soát virus. Vậy nên tôi cho rằng tất cả phụ thuộc vào bản thân chúng ta – Cách ta ứng phó với virus. Tôi không muốn nói rằng chúng ta sẽ giống như Ý. Tôi nghĩ quan trọng là ta nhận biết được virus đang ở đây, và nó rất có khả năng gây ra hỗn loạn, dẫn đến tỷ lệ bệnh cao, thậm chí là tỷ lệ tử vong cao. Nhưng đó không phải là một tương lai chắc chắn.

MC: Với tỷ lệ bệnh tăng cao như ta đang thấy ở Anh, bây giờ chính phủ cần làm gì?

Bác sỹ: Việc truy tìm người tiếp xúc là rất quan trọng. Cách ly tự nguyện những người tiếp xúc là rất quan trọng. Cách ly các ca bệnh cũng rất quan trọng. Tôi nghĩ sẽ có lúc cần đóng cửa trường học. Các cộng đồng khác…

MC: Có vẻ như chính phủ đang tránh né điều đó.

Bác sỹ: Các cộng đồng khác đã ứng phó một cách quyết liệt, thực hiện biện pháp can thiệp này. Hiện đang có nhiều tranh cãi về việc đóng cửa trường học vì vẫn còn chưa rõ trẻ em bị ảnh hưởng như thế nào. Ví dụ như với bệnh cúm. Ta biết rằng, trong một cộng đồng, trường học là các điểm khuếch đại. Rõ ràng là tỷ lệ nhiễm cúm ở trẻ em cao hơn nhiều so với ở người lớn hoặc người cao tuổi. Trẻ em hiện không bị ảnh hưởng nhiều bởi COVID-19. Ta còn chưa rõ là trẻ nhiễm bệnh đã chống chọi lại nhiễm trùng hiệu quả hay là trẻ vốn không bị nhiễm bệnh. Tôi nghĩ rằng có một số ít dữ liệu cho thấy trẻ em có nguy cơ nhiễm bệnh.

Nếu ta xem xét du thuyền Diamond Princess, tỷ lệ nhiễm bệnh ở người dưới 20 tuổi cũng giống hệt tỷ lệ nhiễm bệnh chung.

Cô thấy đấy, chuyện đó không có tính khái quát. Nhưng có bằng chứng cho thấy người trẻ tuổi cũng có thể nhiễm bệnh. Nếu họ có thể bị lây bệnh thì trường học chính là môi trường mà dịch bệnh có thể bị nhân rộng.

MC: Căn cứ vào tỷ lệ tăng ca nhiễm, theo ông thì chính phủ nên bắt đầu xem xét đóng cửa trường học nhanh như thế nào?

Bác sỹ: Tôi nghĩ nếu ta xem xét những nơi đã có trường hợp tử vong, hiện nước Anh đang nằm trong mục này, một ca tử vong là dấu hiệu virus phát tán.  Dịch bệnh đã diễn ra hàng tuần liền, có lẽ là hơn một tháng vì sau một thời gian thì người ta mới phát bệnh. Người ta phải mất thời gian đi đến bệnh viện và từ lúc bệnh đến lúc tử vong cần một khoảng thời gian nữa. Thế nên virus đã phát tán ở đây một thời gian rồi.

Tôi nghĩ chính phủ cũng nhận ra tầm nghiêm trọng của tình trạng này. Thật ra tôi nghĩ rằng ông Chris Whitty và đồng nghiệp đang thực hiện tốt việc cung cấp thông tin về nguy cơ nhiễm bệnh đến cộng đồng. Tôi không nghĩ là họ đang xem nhẹ mối đe dọa này. Tôi nghĩ họ nhận biết được nguy cơ của virus. Nhìn chung cũng như tương đối so với các quốc gia khác, tôi nghĩ là Vương Quốc Anh đang thực hiện tốt.

MC: Liệu có nguy cơ ta đang phản ứng thái quá không? Với tỷ lệ tử vong do cúm gây ra trên toàn thế giới lên đến sáu trăm ngàn ca mỗi năm, nhưng ta vẫn không ngưng các mạng lưới giao thông công cộng để ngăn ngừa cúm?

Bác sỹ: Tôi không nghĩ là chúng ta đang đối phó với bệnh cúm trong trường hợp này. WHO đã nghiên cứu chuyên sâu nhất về loại virus này. Họ đã xem xét kỹ lưỡng tình trạng bệnh cũng như tỷ lệ tử vong ở Trung Quốc. Họ đã và đang cố gắng ước tính xem liệu có sự báo cáo thiếu số liệu ở Trung Quốc không. Họ không cho rằng chúng ta đang nhìn thấy phần nổi của tảng băng chìm.

Theo ông Bruce Aylward, người dẫn đầu phái đoàn đó, thật ra chúng ta đang nhìn thấy cả một kim tự tháp. Họ cho rằng tỷ lệ tử vong thực tế cao hơn 1%. Dù cho tỷ lệ tử vong chỉ là 1% thì cũng đã gấp 10 lần tỷ lệ tử vong của bệnh cúm mùa thông thường. Bởi vì virus đang phát tán trong một cộng đồng dân cư không hề có miễn dịch với nó, ta có thể tiên liệu rằng tỷ lệ nhiễm bệnh này sẽ cao hơn nhiều so với tỷ lệ nhiễm cúm mùa thường thấy.

Thế nên, tỷ lệ nhiễm bệnh có thể cao hơn tỷ lệ nhiễm cúm mùa gấp ba lần, và tỷ lệ tử vong thì cao hơn gấp 10 lần.

MC: Hiện nay, các nhà khoa học đã biết gì về loại virus này? Điều gì khiến ông bận tâm nhất?

Bác sỹ: Tôi nghĩ điều đáng lo ngại nhất về loại virus này là sự kết hợp giữa tính dễ lây lan và khả năng gây bệnh nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến tử vong. Kể từ năm 1918 khi…

MC: Đại dịch cúm Tây Ban Nha.

Bác sỹ: Từ sau đại dịch cúm Tây Ban Nha đến nay, ta chưa từng gặp một loại virus kết hợp hai đặc tính đó theo cùng một phương thức. Ta đã gặp những virus nguy hiểm chết người. Chúng ta đã thấy Ebola, Nipah, hoặc bất kỳ bệnh dịch nào khác mà CEPI, tổ chức mà tôi điều hành, đã nghiên cứu. Nhưng những loại virus đó có tỷ lệ tử vong cao. Tỷ lệ tử vong của Ebola ở một số địa điểm cao hơn 80%. Nhưng chúng không lây lan dễ dàng như virus này. Chúng không có khả năng bùng phát và lây lan toàn cầu.

MC: Vậy, ông lo ngại rằng dịch bệnh này có thể đạt đến tầm cỡ đại dịch cúm Tây Ban Nha?

Bác sỹ: Tôi xin nhắc lại, tôi không muốn đưa ra dự đoán vì tôi nghĩ điều gì sẽ xảy ra với loại virus này hoàn toàn phụ thuộc vào chúng ta. Tôi cho rằng virus này có thể sẽ gây ra một đại dịch toàn cầu nếu ta chưa chạm mức toàn cầu vào thời điểm này. Tôi cũng nghĩ rằng virus này đã cho thấy nó có khả năng gây tử vong cao hơn gấp nhiều lần so với bệnh cúm thông thường.

MC: Ông có tin vào tỷ lệ tử vong 3,4% mà WHO đưa ra không? Vì tôi thấy rằng tỷ lệ mà Vương Quốc Anh đưa ra là khoảng 1%.

Bác sỹ: Ở mức độ nào đó, nếu tỷ lệ rơi vào giữa 1% và 3,4%, số nằm sau dấu phẩy không quan trọng. Tôi nghĩ thứ mà chúng ta đang thấy là một loại virus chết chóc hơn virus cúm thường rất nhiều lần. Hiện nay, cộng đồng hoàn toàn không có khả năng chống đỡ và chúng ta đang thấy rõ nguy cơ bùng phát dịch. Ca nhiễm bệnh đã tăng nhanh ở nhiều quốc gia trong hai tuần vừa qua, gấp 1,000 lần. Và ở nhiều quốc gia khác, mức gia tăng ca bệnh là 10 lần hoặc 100 lần.

Không gì có thể ngăn chặn sự gia tăng này trừ khi các cộng đồng hành động quyết liệt hơn, kết hợp với công dân, thực thi nhiều biện pháp can thiệp y tế công cộng. Ví dụ như là tập trung vào các ca nhiễm nhưng cũng đưa ra các biện pháp can thiệp cách ly xã hội.

MC: Cách ly xã hội ngay bây giờ?

Bác sỹ: Tôi nghĩ mọi người nên thực hiện động tác bắt tay kiểu Ebola, tức là chạm khuỷu tay thay vì bắt tay nhau.

MC: Lúc trước chúng ta đã làm thế à?

Bác sỹ: Chúng ta đã làm như vậy. Tôi không nghĩ rằng ta chỉ làm thế để trông đáng yêu đâu. Tôi nghĩ ta làm thế vì ta cần điều chỉnh hành vi của mình. Chúng ta cần bắt đầu tập luyện ngay.

MC: Ở nhà và làm việc tại nhà, thực hiện những biện pháp đó ở Vương Quốc Anh?

Bác sỹ: Tôi nghĩ còn hơi sớm để khuyên tất cả mọi người trên toàn Vương Quốc Anh làm việc tại nhà. Có nhiều người không thể làm việc tại nhà. Tôi nghĩ chúng ta phải nhận biết được rằng xã hội phải tiếp tục sinh tồn. Nhưng chúng ta cũng phải điều chỉnh hành vi của mình để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm virus. Nếu được đưa ra một quan điểm về vấn đề này…Một vấn đề xã hội của chúng ta phải đối mặt khi chúng ta có một loại virus có tỷ lệ tử vong là 1% hoặc có thể còn thấp hơn. Trong đó, ca tử vong tập trung ở vài phần nhất định trong dân số.

MC: Người cao tuổi.

Bác sỹ: Ví dụ như người cao tuổi, hoặc người mắc bệnh mãn tính. Một thử thách mà ta gặp phải là những người trẻ và tương đối khỏe mạnh sẽ không nhận thức được nguy cơ cá nhân. Họ sẽ cư xử dựa trên nguy cơ cá nhân của bản thân mà họ nhận thức được. Tôi nghĩ chúng ta cần suy nghĩ trên phương diện nguy cơ xã hội.

Có thể là tôi khỏe mạnh và tôi không lo ngại nhiều về nguy cơ cá nhân của mình. Nếu tôi bị cảm hoặc thấy mình có triệu chứng nhưng tôi đủ sức làm việc, tôi đi làm và bắt tay một người đồng nghiệp lớn tuổi có bệnh mãn tính. Vậy, tôi có thể là nguyên nhân gây ra cái chết của người đồng nghiệp đó.

Khi kiểm soát hành vi của mình, tôi nghĩ chúng ta đều phải nghĩ đến trách nhiệm đối với người khác. Ta không thể ứng phó với dịch bệnh dựa trên nguy cơ cá nhân của riêng mình. Ta cần hành động cùng nhau, hợp tác với nhau. Một trong những điều mà ông Bruce Aylward…

MC: Từ WHO?

Bác sỹ: Đúng vậy, WHO. Một điều ông đã nói khi trở về sau cuộc thanh tra ở Trung Quốc là mức độ mà nhân dân Trung Quốc đã được vận động để chống virus. Ông ấy nói rằng họ cứ như đang trong một cuộc chiến chống virus. Toàn cộng đồng được vận động chiến đấu với virus.

MC: Ở đất nước này, chúng ta có quá ích kỷ, quá tư bản, quá toàn cầu hóa để có thể vận động người dân như vậy?

Bác sỹ: Là một người Mỹ luôn ngưỡng mộ Anh Quốc, tôi nghĩ… Tôi nghĩ không quá điên rồ khi so sánh dịch bệnh này với Thế Chiến II. Người Anh đã đối mặt với nhiều mối đe dọa lớn và họ đã đồng lòng chống lại nhiều mối đe dọa còn lớn hơn. Tôi nghĩ nếu người Anh hiểu được trách nhiệm nằm ở mỗi cá nhân thì họ sẽ có thể đạt được những thành tựu giống như Singapore và Hồng Kông.

MC: Tinh thần kiên định.

Bác sỹ: Đúng vậy, chính là tinh thần kiên định.

MC: Nhiều người có thể rất ngạc nhiên, nếu không muốn nói là cảm thấy có chút bị xúc phạm khi ông so sánh dịch bệnh này với một cuộc chiến như Thế Chiến II.

Bác sỹ: À, đó không phải cách nói của tôi. WHO đang dùng cách nói này cũng như nói về những điều cần thiết để vận động người dân. Họ dùng các phép ẩn dụ từ chiến tranh chính vì họ đã thấy loại virus này có thể gây ra những gì.

Đợt bùng phát ở Vũ Hán rõ ràng là đã được giảm nhẹ nhờ các biện pháp can thiệp tuyệt vời. Thế mà, dù đã được giảm nhẹ và chưa đạt mức bùng phát dịch tối đa, hệ thống y tế vẫn bị quá tải. Tôi nghĩ tại thời điểm này, nó đã gây ra 2.400 ca tử vong ở Vũ Hán. Thông thường một năm ở Vũ Hán ước tính có khoảng 1.500 ca tử vong do bệnh cúm. Dịch bệnh này đã được kiểm soát. Nếu không, nó đã có thể tiếp diễn và gây ra gấp nhiều lần những gì đã diễn ra.

Ta đã chứng kiến sự sụp đổ của hệ thống y tế tại đó. Ta đã thấy những người dân không được chăm sóc y tế, không chỉ đối với COVID-19 mà còn cả những tình trạng bệnh khác. Ta cũng đã thấy được một xã hội hoàn toàn tê liệt. Vậy nên, tôi nghĩ rằng so sánh dịch bệnh này với một cuộc chiến hoặc với tinh thần kiên định thực sự là một phép so sánh tương đồng. Tôi nghĩ đó là quan điểm mọi người cần có.

MC: Ông có lo lắng về tình hình lây nhiễm ở Hoa Kỳ không? Chính phủ đang làm gì?

Bác sỹ: Tôi rất quan tâm đến tình hình ở Hoa Kỳ. Hoa Kỳ là một quốc gia rộng lớn, phân quyền. Hoa Kỳ không có một hệ thống y tế quốc gia thống nhất. Ở đó không có một hệ thống y tế công cộng quốc gia thống nhất. CDC là một tổ chức tuyệt vời. Nhưng trên thực tế, đa phần việc quản lý những vấn đề y tế công cộng được ủy quyền cho các tiểu bang và cộng đồng địa phương.

Tôi lo ngại rằng sự bất công và bất bình đẳng cố hữu của chế độ Hoa Kỳ sẽ lộ diện. Virus sẽ tấn công những người Mỹ không có khả năng chống chọi, những người Mỹ không được hưởng chăm sóc y tế. Virus sẽ tấn công những người Mỹ không có bảo hiểm y tế, những người phụ thuộc vào chế độ trường học để con cái có được bữa ăn. Sẽ rất tồi tệ.

MC: Chính phủ đã thông báo cấp vốn cho một loại vắc xin hoặc các loại vắc xin thử nghiệm để chống virus. Ông có đồng ý rằng không có hy vọng phát minh một loại vắc xin và phân phối ra toàn dân số kịp thời cho đợt bùng phát dịch này?

Bác sỹ: Còn tùy thuộc vào “đợt bùng phát dịch này” theo ý cô nghĩa là gì. Và cũng phụ thuộc vào những điểm bùng phát dịch hiện tại sẽ diễn biến thế nào. Nếu có thể hạn chế sự truyền nhiễm virus qua việc vận động người dân Anh và các cộng đồng trên toàn thế giới… Nếu ta có thể thuyết phục cộng đồng nhìn và học hỏi từ những trường hợp thành công và có thể hạn chế truyền nhiễm thành công thì ta sẽ có thêm nhiều thời gian. Đó có thể là sự thật. Chúng ta đều mong đó là sự thật. Và có thể sự truyền nhiễm sẽ giảm thiểu vào những tháng hè, điều đó cũng cho ta thêm thời gian. Nên tôi nghĩ rằng chúng ta có khả năng khống chế loại virus này ở một mức độ nào đó.

Tôi nghĩ nhiều người sẽ mắc bệnh và nhiều người không may sẽ qua đời trước khi có vắc xin. Nhưng tôi nghĩ ta có thể tạo ra vắc xin nếu ta xem đây là một chương trình tiên phong, nếu ta xem nó cũng cấp thiết như vận động thời chiến… Ta sẽ có thể tạo ra vắc xin kịp thời để cứu được rất nhiều sinh mạng.

Tôi nghĩ quan trọng là phải khuyến khích cộng đồng hỗ trợ và vận động chiến đấu với loại virus này, hiểu được ý nghĩa các mốc thời gian biểu và phải thực tế. Thời gian biểu của chúng ta, của NIH, Hoa Kỳ cũng như của nhiều nhà sản xuất vắc xin am hiểu khác… Không có cách nào để sản xuất vắc xin trước 12 đến 18 tháng. Nếu vắc xin có thể được sản xuất trong 12 đến 18 tháng, đó sẽ là kỷ lục thế giới về phát triển và phân phối vắc xin. Mà đối với một loại vắc xin được chế tạo trong 12 đến 18 tháng, nguồn cung cấp sẽ không đủ.

Về mặt đạo đức, tôi nghĩ ta sẽ cần ưu tiên vắc xin cho những người có nguy cơ nhiễm bệnh cao. Chúng ta sẽ không có 7 triệu liều vắc xin trong 12 tháng.

MC: Vậy, nếu như đây là một cuộc chiến theo cách nói của ông, thì nó là một cuộc chiến trường kỳ.

Bác sỹ: Đúng vậy, đây là một cuộc chiến trường kỳ. Đây là một loại virus, nó sẽ còn phát tán trong cộng đồng của chúng ta trong một thời gian. Nhiều nhà dịch tễ học cho rằng virus này có khả năng sẽ trở thành một loại bệnh đặc thù trên toàn thế giới, kéo dài vĩnh viễn. Nếu phải đặt cược, tôi nghĩ đó sẽ là tình huống có nhiều khả năng xảy ra nhất. Nên tôi nghĩ phát triển vắc xin nhanh nhất có thể là vô cùng quan trọng. Tôi nghĩ về lâu dài, ta sẽ cần có vắc xin. Virus này sẽ tồn tại cùng với chúng ta. Nếu bằng phép màu nào đó mà nó biến mất trong tương lai thì chúng ta vẫn sẽ phải ứng phó với nó trong nhiều năm.

MC: Ông phản hồi như thế nào đối với những người cho rằng ông đang dùng phép ẩn dụ về chiến tranh để làm dịch bệnh thêm đáng sợ? Làm cho người khác sợ hãi mang lại lợi ích cá nhân cho ông vì như vậy thì ông được đầu tư để chế tạo vắc xin? Ông nghĩ sao?

Bác sỹ: Tôi đã làm việc trong lĩnh vực ứng phó dịch bệnh trong hơn 20 năm và hoàn toàn trung lập mà không cần phải kích động ai hay nói chuyện cường điệu. Đây là dịch bệnh đáng sợ nhất mà tôi từng gặp phải trong suốt sự nghiệp của mình. Hơn cả Ebola, MERS, SARS. Nó đáng sợ vì sự kết hợp giữa tính dễ lây lan và tỷ lệ tử vong cao hơn cúm thường gấp nhiều lần.

Ở CEPI, chúng tôi luôn tuyệt đối minh bạch về hoạt động của mình. Chúng tôi không cố gắng tìm nguồn đầu tư cho việc vận hành của CEPI.  Chúng tôi chỉ tìm kiếm đầu tư để chế tạo vắc xin chống COVID-19. Chúng tôi từng phát biểu rằng chúng tôi có nguồn đầu tư từ Ngân hàng Thế giới vì vậy chúng tôi được Ngân hàng Thế giới giám sát.

Chúng tôi đã cam kết rằng nếu các nguồn đầu tư được cấp vào quỹ tài chính trung gian đặt tại Ngân hàng Thế giới mà vì lý do nào đó… Virus này biết mất một cách thần kỳ, dịch bệnh đến rồi đi, virus biến mất và thế giới quyết định là không cần vắc xin nữa… Chúng tôi sẵn lòng hoàn trả những phần quỹ chưa sử dụng cho các nhà đầu tư. Chúng tôi không hề cố gắng thu lợi từ điều này.

Trên thực tế, chúng tôi muốn giản tiện hết mức có thể về mặt tổ chức đối với hoạt động của mình. Và chúng tôi muốn trở thành công cụ thực hiện nguyện vọng của thế giới.


 Thao & Co. bridging communities in the period of COVID-19